Αναζήτηση

*Η ΛΕΞΗ ΚΛΕΙΔΙ*

Σ’ εναν κόσμο κουρασμένο από υποδείξεις, νομοθετήσεις, εισηγήσεις, συμβουλές και κυρίως δογματικές ιδεολογίες, το ζήτημα της ορθής κατάρτισης στον τρόπο που αναπτυσσόμαστε έχει γίνει μια σπαζοκεφαλιά. Καθώς πολλές από τις θεωρήσεις που μας κατακλύζουν είναι αλληλοσυγκρουόμενες και εν πολλοίς αντιφατικές, δυσκολευόμαστε να διαρθρώσουμε τον τρόπο μας με συνέπεια και σαφήνεια ώστε να μακροημερεύσει αυτή η εκζητούμενη αυτοβελτίωση. Συνήθως, αυτή διακόπτεται από τις διεμβολές ανταγωνιστικών θεωρήσεων που προσωρινά μας γοητεύουν μέχρις ότου να μας συνεπάρει μια νέα μόδα στην υγεία, την ευεξία, την ψυχική ισορροπία ή την πνευματικότητα. Και στο τέλος, έχουμε απογίνει ένα μωσαϊκό ατελών και ατελέσφορων τεχνοτροπιών, που ως απλές βιτρίνες επιφανειακού ενδιαφέροντος στολίζουν το ματαιόδοξο φαίνεσθαι της «εξελισσόμενης» προσωπικότητάς μας. Βεβαίως, προτιμότερο έτσι παρά η πλήρης στασιμότητα, θα πει κανείς. Όμως οφείλουμε να κάνουμε καλύτερη χρήση της κοινωνίας της γνώσης και όλων αυτών των πληροφοριακών ροών που σήμερα παρέχονται όπως ποτέ άλλοτε. Μας αξίζει να σταθούμε στο ύψος της περίστασης με μια νέα νοημοσύνη προς έναν διαφορετικό προσανατολισμό.

Εφόσον η αντικειμενικότητα έχει πλέον γίνει μια επισφαλής έννοια, σ’ ένα πεδίο διηνεκών ανατροπών και ανακατατάξεων της ορθότητας, δε μας μένει παρά να αναλογιστούμε τον υπαινιγμό που εκκρεμεί για τον πραγματικά αφυπνισμένο άνθρωπο. Έχουμε γίνει τόσο ευφυείς και πολύτροποι στον τρόπο που διαχειριζόμαστε την πολύεδρη πλέον πληροφορία (δηλ., με τις πολλαπλές της ερμηνευτικές δυνατότητες) που το να αφεθούμε ως παθητικοί αποδέκτες κάποιων πάγιων, αδιάλλακτων εισηγήσεων ακούγεται κάπως αναχρονιστικό. Και αυτό είναι που συμβαίνει. Ενόσω το τεχνολογικό και πληροφοριακό περιβάλλον έχει αλλάξει συλλήβδην, οι προκαταλήψεις μας για το πως αρμόζει να διαχειριστούμε τις πληροφορίες μάς κρατάνε πίσω, σε μια ασύμβατη πορεία με τα άρματα της αιχμής που τώρα τρέχουν. Πώς θα βρεθούμε στην εμπροσθοφυλακή της πνευματικής εξέλιξης, λοιπόν; Πώς θα απολαύσουμε την ταχύτητα του πληροφοριακού μεταβολισμού ώστε να ανυψωθεί το γρηγορότερο η νοημοσύνη στην αψίδα της πραγματικής αυτονομίας;

Το κλειδί έγκειται σε μια έννοια που στη διεθνή επιστημολογική και φιλοσοφική βιβλιογραφία, τα τελευταία χρόνια, συναντάται ολοένα και συχνότερα. Δυστυχώς, την έννοια αυτή δεν την χρησιμοποιούμε τόσο συχνά στην καθομιλουμένη, όμως είναι τόσο συστατικής σημασίας για το πώς διαρθρώνεται και εξελίσσεται η πραγματικότητα σε όλα της τα επίπεδα, που η απουσία της από την πρώτη γραμμή της γλωσσικής μας αντίληψης αποτελεί μια μαύρη οπή για την ενδελεχή κατανόηση του τι μας συμβαίνει, τι πρέπει να κάνουμε και πως θα ανελιχθούμε στο επίκεντρο της ψυχοκοινωνικής ισορροπίας. Η λέξη αυτή είναι η συνεκτικότητα. Όσοι ενεργοί στις διεθνείς σελίδες του Διαδικτύου ή την σύγχρονη βιβλιογραφία στην αγγλική, την συναντούν συχνά και θα λέγαμε έχει γίνει πιο οικεία από την ελληνική – coherence.

Στο lexigram.gr διαβάζουμε την εξής ετυμολογία: συνεκτικότητα - (α) η ιδιότητα ενός κειμένου να χαρακτηρίζεται από αλληλουχία των νοημάτων του, γεγονός που είναι απαραίτητος όρος για την κατανόηση του περιεχομένου του και (β) κατάσταση πραγμάτων, συνόλου, ομάδας, κλπ, με στενή αρμονική σχέση μεταξύ τους. Σε αμφότερες τις αναγνώσεις βλέπουμε ότι η έννοια συνεκτικότητα ορίζεται από την εσωτερική συνοχή που συναποτελούν ένα οποιοδήποτε μόρφωμα, είτε είναι αυτό ένα κείμενο είτε μια ομάδα. Εν προκειμένω, θα εστιάσουμε στην ψυχολογία του ατόμου. Εάν φυσιολογικά όλοι μας είμαστε ένα μωσαϊκό παράταιρων ενορμήσεων, τάσεων, ιδεών και πεποιθήσεων που πολλές φορές αλληλουσυγκρούονται με αποτέλεσμα να γινόμαστε αντιφατικοί και ασυνεπείς και, ακόμη χειρότερα, όταν αυτό το ψυχικό παλίμψηστο βρίσκεται σε ένα παρόμοιο διαπροσωπικό περιβάλλον ριζικής διαφοράς, όπως διατίθεται σήμερα στο πληροφοριακό κομφούζιο των σύγχρονων μέσων, τότε γίνεται κατανοητό το γιατί προβιβάζεται με αποφασιστικό τρόπο η έννοια της συνεκτικότητας. Διότι το κλειδί στις ταχύτατα ρευστές μεταμορφώσεις της κουλτούρας δεν είναι πλέον οι παρωπίδες που θα μας διασφαλίσουν δήθεν σε μια γραμμή πεποιθήσεων – μόνο για χειροπέδες θα μπορούσε να σταθεί ο όρος "κλειδί" εδώ. Το πραγματικό κλειδί που θα ξεκλειδώσει τις ανθρώπινες δυνατότητες στο σύγχρονο περιβάλλον είναι να καταφέρει κανείς να διαχειριστεί την άφθονη πολλαπλότητα κατά τρόπο που θα συνδέει σε μια λειτουργική αλληλουχία τις αντιθέσεις, τις αντιφάσεις, ακόμη και τις ασυμβίβαστες δυσαρμονίες.

Πιο συγκεκριμένα, είναι θεμιτό να εστιάσουμε την αμέριστη προσοχή μας στο πως το Χ θα επικοινωνήσει με το Ψ ώστε να συμβιβαστούν οι ριζικές διαφορές, με γνώμονα μια ζωή παλίμψηστη, πολυειδής που θα ρέει μέσα από τον παραγωγικό διάλογο των διαφορών και που θα προάγει το πρόσωπο επί του διαχωριστικού βατήρα που άλλοτε απέκλειε και που προκαλούσε «θρομβώσεις» στην ροή. Συνεκτική διαχείριση των δεδομένων σημαίνει ενορχήστρωση μιας πλειάδας δυσαρμονιών κατά τρόπον τέτοιο που να προάγεται η έννοια του τι είναι αρμονικό, όμορφο, υγιές ή ισορροπημένο. Για να διευκολυνθεί μια τέτοια υπέρβαση χρειάζεται να έχει κανείς ως μοναδικό γνώμονα στην εξέλιξή του την χρηστότητα των δεδομένων, το να δύνανται να γίνουν παραγωγικά στο έπακρον και να μη μείνει τίποτε στο περιθώριο ως άχρηστο ή εμπόδιο της ψυχολογικής εξέλιξης του προσώπου. Άρα συνεκτικότητα σημαίνει και καθολική αποδοχή των δεδομένων, των οποίων η ευχρηστότητα παρουσιάζεται μέσα από την αναδιάρθρωσή τους, την ανασυναρμολόγηση τους, το νέο τρόπο σύνθεσής τους...

Συνεκτικότητα είναι επικοινωνιακή συνοχή σε ένα πεδίο δεδομένων που απαγορεύεται ο εξοστρακισμός ως το απόλυτο ταμπού. Διότι εκείνο που είναι να εξοστρακιστεί θα μπορούσε απλώς να αναπροσδιοριστεί μέσα από μια νέα συνδετική σύνταξη των δεδομένων που το αναπλαισιώνουν. Ακριβώς αυτό άλλωστε υπονοεί η έννοια της συνεκτικότητας: ότι πρώτιστη σημασία έχει το συνδετικό πλέγμα των πραγμάτων παρά τα ίδια τα πράγματα – το πώς το ένα προσδιορίζει το άλλο παρά η αυτούσια σημασία τους. Κι αυτό ισχύει από τα ψυχικά μέρη του εαυτού μας, τα ιδιάζοντα άτομα μιας ενιαίας ομάδας μέχρι τις παράταιρες ιδέες και προβληματικά αλληλοσυγκρουόμενες ιδέες μιας θεωρίας... Αν δεν μπορεί να συνενωθεί κάτι είναι επειδή δεν έγινε με την σωστή σύνταξη των διασυνδέσεων που σέβεται την διαφορά.

Το ίδιο πρέπει να κάνουμε στην ζωή μας σε καθημερινή βάση, σε όλα τα επίπεδα. Περισσότερη συνεκτικότητα σημαίνει μελοποίηση των γεγονότων – εναρμόνιση της διαφοράς ως διαφορά!

104 προβολές0 σχόλια